Badacze z Roswell Park Comprehensive Cancer Center ustalili, że leczenie hormonalne raka prostaty na kilka miesięcy uruchamia reakcję odpornościową organizmu, a potem jej siła słabnie. Wyniki sugerują, że immunoterapię warto włączać wcześniej niż dotychczas, zanim guz stanie się oporny na leczenie.

Co zaobserwowali naukowcy

Zespół pod kierunkiem dr. Kenta Nastiuka przeanalizował guzy mężczyzn, którzy przed operacją prostaty otrzymywali terapię deprywacji androgenów (ADT), czyli leczenie blokujące działanie hormonów męskich. Chodziło o lepsze zrozumienie, jak takie leczenie zmienia otoczenie immunologiczne nowotworu w czasie. Dotychczasowa wiedza opierała się głównie na modelach przedklinicznych albo badaniach, które pokazywały stan guza tylko w jednym momencie.

Okazało się, że w ciągu kilku miesięcy od rozpoczęcia ADT nasilały się szlaki zapalne i odpornościowe, zwłaszcza te związane z prezentacją antygenów i odpowiedzią adaptacyjną. Do guzów napływały aktywne limfocyty T CD8⁺ i CD4⁺, a komórki zdolne do niszczenia nowotworu gromadziły się blisko komórek rakowych.

Po sześciu miesiącach i dłużej obraz się odwracał. Przybywało makrofagów związanych z guzem oraz limfocytów T regulatorowych, które mogą hamować działanie limfocytów atakujących nowotwór, a liczba cytotoksycznych limfocytów malała.

Dlaczego to ważne dla leczenia

Inhibitory punktów kontrolnych układu odpornościowego, czyli jeden z filarów nowoczesnej immunoterapii, dotąd nie sprawdzały się u większości chorych na raka prostaty. Nowe dane mogą częściowo tłumaczyć dlaczego: u pacjentów, u których choroba przestała odpowiadać na standardowe leczenie hormonalne, guz już zdążył przejść w stan immunosupresji.

Autorzy proponują inną kolejność działań. Najpierw agresywny guz leczy się ADT, a następnie, zamiast czekać na progresję choroby, szybko dołącza się immunoterapię, gdy układ odpornościowy jest pobudzony. Jak podkreśla współautorka badania dr Anmbreen Jamroze:

• wyniki wskazują na krytyczne okno czasowe po rozpoczęciu terapii hormonalnej,
• precyzyjne ułożenie w czasie leczenia hormonalnego i immunologicznego może zwiększyć jego skuteczność,
• inhibitory punktów kontrolnych mogą być korzystne na wcześniejszym etapie, zanim rozwinie się oporność.

Co to oznacza dla pacjentów w Polsce

Rak prostaty należy do najczęstszych nowotworów u mężczyzn w Polsce, a terapia hormonalna jest standardowym elementem leczenia zaawansowanej i nawrotowej choroby. Na razie opisane badanie nie zmienia jednak zaleceń. Pokazuje mechanizm i podsuwa pomysł na schemat leczenia, który trzeba jeszcze sprawdzić w badaniach klinicznych, zanim trafi do praktyki.

Pacjenci nie powinni więc samodzielnie zmieniać ani przerywać terapii. Decyzje o leczeniu hormonalnym i ewentualnym udziale w badaniach klinicznych z immunoterapią podejmuje się z lekarzem prowadzącym. Jeśli podejście się potwierdzi, mogłoby w przyszłości dotyczyć także chorych w krajach Unii Europejskiej, ale na ten moment to wczesny etap badań, a praca ukazała się w czasopiśmie Journal for ImmunoTherapy of Cancer.

Źródło: Medical Xpress – „Researchers identify critical window for boosting immunotherapy response in prostate cancer”